Projeler

Projeler

Belleklerdeki "Dersim 38"

Belleklerdeki "Dersim 38"

Kendilerini Alevi, Zaza (Kırmanç) ya da Kürt (Kurmanç) olarak tanımlayan nüfusun yoğun olarak yaşadığı Dersim bölgesinde, Osmanlı devletinin son dönemlerinde ve Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren, merkezi hükümetlerin hegemonya oluşturmalarına yönelik askeri ve siyasi projeleri uygulanır. Yörede toplumsal nufuzu olan aşiretler üzerinde merkezi hükümetlerin kurmaya çalıştığı hakimiyet girişimleri 1930’lu yıllarda yoıunlaşır ve adım adım askeri müdahalelere de zemin hazırlayacak olan yasal altyapı oluşturulur. 2510 sayılı ıskan Kanunu (1934) ve 2884 sayılı Tunceli Kanunu (1935) bunun örnekleridir. 1936 yılında bölgede silah toplama kampanyasıyla 7780 silah toplanır ve merkezi hükümetin askeri yöntemlerle bölgedeki hakimiyetinin kurulması için şartlar daha da olgunlaştırılır. 1937 yılında ilk askeri müdahale gerçekleştirilir ve yüzlerce Dersim’li bu müdahalelerle yaşamını kaybeder. Devletin hakimiyetinin artık imar hareketleriyle devam edeceğinin öngörüldüğü bir dönemde; 1938 yılı bahar aylarında bu kez toplumsal anlamda fiziki tasfiyeyi de öngören büyük bir askeri harekat gerçekleştirilir. Bu harekatın sonucu yüzlerce asker ve milisin yanı sıra sayıları onbinlerle ifade edilen Dersim’linin hayatını yitirmesidir. Bu olay siyasal ve gündelik söylemde “Dersim Katliamı” olarak bilinir. Harekatın sonunda onbinlerce Dersim’li devlet tarafından Elazığ ve Erzincan üzerinden daha çok demiryolu kullanılarak batı illerine bağlı köylerde ikamet etmek üzere yerleştirilir. Kitlesel ölümler ve kitlesel sürgünlerle biten bu süreçte büyük bir insanlık tradejisi yaşanır.