Projeler

Akdeniz Sesleri

AKDENİZ SESLERİ
Avrupa Komisyonu Euromed Heritage II fonu kapsamında Londra Şehir Üniversitesi’nin ana yürütücülüğünü yaptığı ve 13 Akdeniz kentinde (Alexandria, Ancona, Beirut, Bethlehem, Chania, Mallorca, Granada, İstanbul, Las Palmas, London, Marseille, Nicosia -Lefkoşa, Valletta) sürdürülmekte olan bu proje; “Akdeniz Sesleri: Akdeniz Kentlerinde Sözlü Tarih ve Kültürel Pratikler” adını taşımaktadır. Projenin amacı ve kapsamı şöyle özetlenebilir.

Akdeniz şehirlerinin çok kültürlü ve kozmopolitlik yapısı bu şehirlerin kültürel mirasını şekillendiren temel unsurları oluşturur. 

Kültürel miras anlayışı geleneksel olarak, bu mirası temsili açısından ön plana çıkarılmış birkaç büyük anıttan ve bu anıtlar etrafından oluşturulup kalıplaşmış hale gelen turizm etkinlikleri ve kültürel miras politikalarından ibarettir. Halbuki, farklı kültürlerin mensuplarının anlatacağı hikayeler, aile fotoğrafları, şiirleri, şarkıları, tarihi olayları anlatış biçimleri, geleneksel tarihçilik yöntemleri / belgeleri değerinde görülmemekle birlikte, kentin kültürel mirasını yansıtabilecek çok önemli belge niteliğindedirler. Kentlerin tarihi ve çokkültürlü mahallerinde oturan kişilerin yansıtacağı deneyimler, belgeler ve bu insanların "kültürel miras" anlayışının kavranması ile, yenilenmiş, dinç bir kültür mirası bilinci ve yönetimi yaratılabilir. Bu yeni kültür mirası, merkezi ve kalıplaşmış bir kültür mirasıyla karşılaştırıldığında, hem bu kişilerin yerel politikalarda ve kültürel miras yönetiminde aktif katılımını sağlayacak, hem de farklı kültürlerine karşı tolerans ve anlayış oluşmasını teşvik edecektir.

Akdeniz Sesleri projesi, kültürel miras bilinci ve kültürel kimlikler konularında çeşitli yerel projeler geliştirmiş çeşitli kurumların deneyimlerini ve kaygılarını bir araya getiren ve güncel teknolojiler kullanarak, geniş çevrelere yaymayı amaçlayan bir projedir.

13 Akdeniz kentindeki  saha çalışmalarından elde edilen materyalin büyük bir  kısmı internet ortamında  ortak bir veri tabanında bir araya getirilmiştir.

www.med-voices.org

Projenin İstanbul ayağında neler yapıldı:

İstanbul kenti bir Akdeniz kenti olarak tam bir kültürel çeşitlilik göstermesinin yanı sıra, özgün bir coğrafi yapıya ve çok katmanlı bir tarihsel birikime sahiptir. Son elli yılda diğer birçok Akdeniz kentinde olduğu gibi İstanbul’da da kökten ve çok geniş kapsamlı bir dönüşüm süreci yaşandı. Bu sürecin dünyada yaşanan gelişen genel iktisadi, siyasal ve toplumsal değişimlerle belirlenen yönleri olduğu gibi, Türkiye’nin kendi gelişme seyri ve özelde tüm bunların kente özgü yansıma biçimleri ile de ilişkisi kurulabilir. Bu süreçte İstanbul kültürel çeşitliliğini korumakla birlikte, bu çeşitliliği oluşturan insan ve mekan dokusunda çok önemli değişim/dönüşümlerin de olduğu görülmüştür. Bu dönüşüm sürecini farklı etnik ve kültürel topluluklar, farklı toplumsal sınıflar değişik biçimlerde tecrübe etmiş ve anlamlandırılmışlardır. Sözlü tarih görüşmeleri yoluyla bu farklılaşan tecrübe ve anlamlandırma süreçlerinin ortaya çıkarılması, kişisel tanıklıklar ve anlatılarla resmedilmesi amaçlanmaktadır.

Akdeniz Sesleri Projesi kapsamında yapılan İstanbul saha çalışmasının amacı, Türkiye’de ve İstanbul’da kentsel  gelişmelerin yoğunlaştığı son elli yıllık dönem içinde, kaynak kişi anlatımları ve toplanacak etnografik malzeme üzerinden bu dönüşümün belirlenen semtlerdeki yansımalarını görebilmek, diğer Akdeniz ülkelerindeki dönüşüm süreciyle benzeşen ve farklılaşan yönleri ortaya çıkarmaktır.

Projenin İstanbul’daki çerçevesi  şu şekilde belirlenmiştir. Seçilen semtlerin bugünkü, yaşayan mekan-çevre özelliklerini, insan dokusunu görsel-işitsel olarak kaydetmenin yanı sıra bu semtlerin son 50 yılının dönüşümünü de araştırılmakta ve  bu kapsamda semtteki yaşama yıllar içinde katılan göçmen gruplarının deneyimleri üzerinden semtteki/kentteki farklı göç hareketleri ve bunların sonuçları incelenmektedir.  Semtlerde değişen gündelik yaşam örüntülerini, kültürel değişim ve dönüşümleri, yaşamın değişen renklerini izlemek, semtin bugününün resmini oluşturmaktır.

İstanbul semtlerinin her birinin ayrı bir öyküsü ve birbirinden farklı tarihi özellikleri var.  Ancak bu  proje kapsamında çalışmanın yürütüleceği saha, İstanbul’un farklı veçhelerini temsil edebilen Arnavutköy, Fatih, Gaziosmanpaşa ve Moda olmak üzere 4 semt ile sınırlandırıldı.  Semtlerin seçiminde semtin coğrafi konumu, sınıfsal kompozisyonu, kültürel doku/çeşitliliği, tarihi geçmişi vb. kriterlerin yanı sıra  projeye destekçi olabilecek kişi ve kurumların varlığı da belirleyici oldu. 40 kişinin üzerinde yaşamöyküsü görüşmesi yapıldı. Yapılan video kayıtlı görüşmelerden bir sergi ve 2 kısa film ve 1 belgesel film hazırlandı.

 ( Mayıs 2002- Mart 2006)