Toplumsal Tarih Dergisi Kasım 2014, 251. Sayı


Toplumsal Tarih Dergisi
Kasım 2014, 251. Sayı 
Toplumsal Tarih Kasım sayısında kapakta Mehmet Ö. Alkan’ın “Anıtkabir’in Tekke Zaviyeler Kanunu’na Aykırılığı: ‘Atatürk Türbesi’nden Anıtkabir’e” başlıklı yazısı yer alıyor.

Toplumsal Tarih’in Kasım sayısı kapak yazısında Mehmet Ö. Alkan, 1948’de Anıtkabir’in bir inkılâp düzenlemesi olan tekke ve zaviyeler ile türbelerin kapatılmasıyla ilgili kanuna aykırı inşa edildiğinin gündeme getirilmesini ve bunun etrafında gerçekleşen tartışmaları konu ediyor.

Vangelis Kechriotis aslen Kapadokyalı olan ancak II. Meşrutiyet’in ilan edildiği yıllarda İzmir’de yaşayan Emmanouil Emmanouilidis’e ve onun dâhil olduğu Karamanlı Rum Ortodoks cemaatine odaklanıyor. Milliyetçi akımların hızla yükseldiği bir dönemde Karamanlıların özel bir durumu, bir sıkışmışlığı var. Karamanlılar Osmanlı Devleti’ne bağlı kalarak, onun Bizans’tan devralınmış kurumları içinde çalışarak ve onları ıslah ederek devam edebileceklerini düşünüyorlar.

Çiğdem Oğuz, büyük dedesi İsmail Ekmekçioğlu’nun I. Dünya Savaşı’nda bulunduğu yerleri kaydettiği anılar ve savaşa dair aldığı notlardan oluşan defteri merkeze alıyor. Osmanlı Ordusu’nun bir neferi olan İsmail Ekmekçioğlu’nun anıları Kanal Harekâtı’ndan Hindistan’a Thayetmyo Esir Kampı’na uzanıyor.

Ümit Kurt, 1915’te tehcir edilen ve kıyıma uğrayan Ermenilerin geride bıraktıkları malların iadesi konusunda Cebel-i Bereket kazasına (Osmaniye) bakıyor. Fransız işgali döneminde kazadaki askeri valinin tuttuğu defter geri dönebilen Ermenilere iade edilen malların listesini içeriyor. 

Hristian Georgiyeviç Rakovski tarafından Ekim 1912’de kaleme alınan, Balkan savaşlarının Osmanlı İmparatorluğu ve öteki Balkan devletlerine etkisini de okuyabildiğimiz bildirinin tam metnini Mete Tunçay çevirisi ile sunuyoruz. 

Işıl Çakan Hacıibrahimoğlu ve Mehmet Perinçek, Sovyet Rusya’nın önde gelen komutanlarından M. V. Frunze’nin 1920’lerin başında ziyareti sırasında gerçekleşen yemekte dolaştırılan anı defterinin tam metnini yayınlıyorlar. 

Sıdıka Ayfer Aydın, 1909’da İstanbul’a gelerek I. Dünya Savaşı’na kadar gümrükteki işleyişi yeniden düzenlemeye yönelik çalışmalar yürüten, söz konusu düzenlemelerin yanı sıra Ermeni reformu gibi siyasi görevler üstlenmesi de istenen Sir Crawford’un çalışmalarını ve biyografisini sunuyor.

Beno Kuryel, akademik ve gündelik geleneğin matematiği tarihsel boyutlar içinde ele almadığını, matematiğin teknik olmanın ötesinde kültürel, ideolojik, siyasi, ekonomik ve pedagoji ve öğretimle ilgili son derece karmaşık bir konu olduğunu belirtiyor. Kuryel’in makalesi farklı boyutlarla yeni bir geleneğin oluşması için bir deneme.
Edhem Eldem, Olivier Bouquet’nin Osmanlı kültüründe ismin tarihini ele alan ve Belçika’da Brepols Yayınevi tarafından yayınlanan çalışmasını, Les noblesses du nom. Essai d’anthroponymie ottomane’i tanıtıyor.

Fırat Güllü, 1911 yılında Aravelk gazetesinde Yervant Odyan tarafından tefrika edilen ve Latin harfli versiyonu yakınlarda yayınlanan Abdülhamid ve Sherlock Holmes kitabını değerlendiriyor.

Zerrin İren Boynudelik ve Emine Önel Kurt, genre resimlerinden örnekler sundukları yazı dizisinde bu ay Hollandalı sanatçı Pieter Aertsen’in Kasap Tezgâhı ve Mısıra Kaçış resmini tanıtıyor ve bu tür içinde önemli yeri olan pazar yerleri resimlerinden örnekler sunuyorlar.

Özde Çeliktemel-Thomen, 2014 yılı Türkiye’de sinemanın 100. yılı olarak kutlanması konusunda çekincelerini ortaya koyarken bu vesileyle gerçekleşen Yeni Temâşâgerân: Osmanlı’dan Sinema Manzaraları etkinliğini aktarıyor.

Her ay olduğu gibi Toplumsal Tarih’in 251. Kasım sayısında Edhem Eldem “L’illustration’dan Seçmeler”i ve Emel Seyhan’ın “Osmanlı Basınında Yüz Yıl Önce Bu Ay” sayfaları yer alıyor. Ayrıca güncel sayfalarında Hazal Özdemir’in izlediği ve yazdığı Tarih Vakfı Perşembe Konuşmalarının özetlerini ve “Cinsiyetlendirilmiş Hafızayı Görünür Kılma Deneyimi “Hafızayı Harekete Geçirmek: Kadınların Tanıklığı” başlıklı makalesini ve Alexandros Charkiolakis’in I. Dünya Savaşı vesilesiyle savaş ve müzik hakkındaki etkinliği özetleyen haberini okuyabilirsiniz. Bu ay da “Tarih Vakfı’ndan Haberler” sayfasında Kasım ayında öne çıkan etkinliklerden ve çalışmalardan haberdar olabilirsiniz.