“Tehcir ve Teşkilât-ı Mahsusa”, Oktay Özel

Birinci Dünya Savaşı’nın 100. Yılı Etkinlikleri (10)
“Tehcir ve Teşkilât-ı Mahsusa”

Oktay Özel
(Bilkent Üniversitesi)

24 Nisan 1915 Ermeni soykırımının sembolik tarihi. Bu tarihte yaşanan olay ise Ermeni siyasi, entelektüel ve sanat dünyasının önde gelen isimlerine, yani Ermeni toplumunun İstanbul merkezli elitine karşı İttihat ve Terakki Hükümeti’nin giriştiği tutuklama operasyonudur. Operasyonun neticesi sürgün ve çoğu için ölüm oldu. Ermeni toplumunun Anadolu şehirlerindeki taşra elitinin de aynı operasyonun diğer muhatabı olduğu ise az bilinir. Onların büyük kısmının, özellikle de doğu vilayetlerinde başına gelen ise doğrudan katliamdı. İttihat ve Terakki Merkez-i Umumisi bu radikal operasyonla özellikle Taşnak mensubu Ermeni siyasi kadrolarını doğrudan etkisizleştirme ve imhayı hedeflemişti. Operasyonun İstanbul’daki merkezi İttihat ve Terakki cemiyet merkezi ile Talat Paşa’nın Dâhiliye Nezâreti, sahadaki uygulamasını yürüten ise, partinin taşra şubelerinin mensuplarını da harekete geçiren “Teşkilât-ı Mahsusa” kadrolarıydı. Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Oktay Özel, üzerinde çokça yazılan ve spekülasyon üretilen bu yapılanmanın, 24 Nisan’la birlikte fiilen başlayan geniş kapsamlı Ermeni Tehcirindeki yerini ve rolünü ele alacak. Özel, sunuşunda Balkan Savaşlarının gönüllü çetelerinden Cihan Harbi’nin gayrinizami harp örgütüne, Nisan 1915’ten itibaren de dış operasyonlar ve propagandaya yönelik istihbarat örgütüne evrilen gelenek içinde “Teşkilât-ı Mahsusa”nın nereye oturduğunu tartışmaya açarken, esas olarak tehcir operasyonuyla bu teşkilatın ilişkisi değerlendirecek. Bu bağlamda, Oktay Özel, teşkilâtın kendi içinde yaşadığı dönüşüme ve ayrışmaya bilhassa dikkat çekecek.

24 Nisan 2015, Cuma
Saat: 18:00-20:00