EMEK TARİHİ KONFERANSLARI - III

Emek ve Cumhuriyet:
Türkiye İşçi Sınıfı Tarihine Eleştirel Bakışlar
1923-1980

28-29 Ekim 2017

DİSK, TARİH VAKFI ve TÜSTAV’ın ortak çabalarıyla düzenlenmesi kararlaştırılan emek tarihi konferansları dizisinin ilki Kasım 2013’te “Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Bağlamında, Emek Hareketi Tarihinin Kaynakları”, ikincisi Ekim 2015’te “Osmanlı İmparatorluğu’nda İşçi Sınıfının Oluşumu” başlığı altında gerçekleştirilmişti. 28-29 Ekim 2017’de İstanbul’da düzenlenecek olan üçüncü konferansta ise “Emek ve Cumhuriyet: Türkiye İşçi Sınıfı Tarihi’ne Eleştirel Bakışlar, 1923-1980” konusu ele alınacaktır.


Konferansın amaçları:

1. Türkiye’de işçi sınıfı ve emek-sermaye mücadeleleri sorunsalını yeniden tarih yazıcılığının gündemine taşımak
2. Cumhuriyet tarihini, aşağıdan tarih perspektifiyle yeniden ele almak
3. Türkiye emek ve işçi sınıfı tarihçiliğinde şimdiye kadar ortaya çıkan bilgi birikimini eleştirel bir çerçevede değerlendirmektir.

DİSK’in, 50. kuruluş yıldönümü vesilesiyle ve Cumhuriyet dönemi emek hareketleri açısından önemi nedeniyle Konferansın temel gündemlerinden birini oluşturması hedeflenmektedir.  DİSK’in kuruluş ve faaliyetlerini konu alan araştırmacıların Konferansa katılımı özellikle beklenmektedir.


İki gün sürecek Konferans boyunca, Türkiye işçi sınıfı ve emek-sermaye mücadelelerinin;

1. Ulus-devlet kuruluş/oluşum süreci, uluslararası denge ve güç mücadeleleri, etnik, mezhepsel, dinsel bölünmeler ve toplumsal cinsiyet etrafında nasıl şekillendiği
2. Cumhuriyet tarihinin temel siyasal, sosyo-ekonomik ve ideolojik süreçlerinden nasıl etkilendiği ve bu süreçleri ne dereceye kadar belirleyebildiği tartışılacaktır.

Konferans dili Türkçe’dir. Tebliğ sunmak isteyen adayların, 1 Temmuz  2017 tarihine kadar, özgeçmişleriyle beraber, 250 - 500 kelimelik sunum özetlerini emekkonferans2017@gmail.com adresine göndermeleri gerekmektedir. Kabul edilen tebliğ önerileri 2017 Haziran ayı ortasında açıklanacaktır. Sunumlar, son halleriyle, 2 Ekim 2017 tarihine kadar,  emekkonferans2017@gmail.com  adresine iletilmelidir.

İstanbul dışından gelen katılımcıların kısıtlı bir bölümünün yol ve/veya barınma masrafları konferans çağrıcıları tarafından karşılanabilir. Katılımcıların bu konudaki ihtiyaçları (yol, barınma ya da her ikisi), başvurularında belirtildiği takdirde dikkate alınacaktır.

Keşişin Torunları: Dersimli Ermeniler, Kazım Gündoğan

KEŞİŞİN TORUNLARI

 

Kazım Gündoğan

 

 

“Keşiş’in Torunları-Dersimli Ermeniler-1” kitabında, gerek 1895 kırımı gerekse de 1915 Ermeni Tertelesi’nde, Dersim'de Ermeni halkının hem mülkiyetinin el değiştirmesi hem de dilini, dinini vekültürel bütünlüğünü yitirmesi, yaşadıkları topraklardan sürülmesi gerçeğinin peşine düşülüyor. Dersimli Ermenilerin önemli bir kısmı yaşamlarını kurtarıyorlar belki ama mülkiyetlerini, inançlarını ve sosyal statülerini meselesi” olduğunun ipuçlarını veriyor. “Dersim’in Kayıp Kızları-Tertele Çeneku” kitabını Nezahat Gündoğan ile birlikte yazan, “İki Tutam Saç- Dersim’in Kayıp Kızları” ve “Hay Way Zaman” belgesel filmlerinin yapımcısı, araştırmacı Kazım kaybediyorlar. Terteleden kurtulan Ermeniler Dersim'de değişik aşiretlerin yanında var olma mücadelesi veriyorlar ve bir tanığın ifadesiyle, sahibi oldukları topraklarda "maraba" oluyorlar... Çalışma, 1937-38 Dersim Tertelesi’nden sağ çıkan Vanklı ve Zımekli Hıristiyan Ermenilerin öykülerinden oluşuyor. 1915 Tertelesi’nden sonra Dersim’de kurumsal varlığı korunabilen tek ibadet yeri olan Halvori Surp Garabed manastırı bombalanarak yıkılıyor. Köydeki Aleviler ve Keşişin sülalesi katlediliyor ve tesadüfen kurtulan az sayıdaki aile fertleri de Türkiye'nin değişik yerlerine sürgüne gönderiliyor. Bu çalışmada söz konusu bireylerin öyküleri toplanıp gün ışığına çıkarıldı. Kaybedilmiş bu Hıristiyan topluluğun üyeleri Isparta, İzmir, Dersim, Bolu, İstanbul, Almanya ve Fransa’da bulundu, görüşmeler yapıldı. Tertele öncesi yaşamları, Tertele süreci, sürgün ve zorunlu iskân dönemi, Türkleştirme, İslamlaştırma, Alevileşme süreçlerine dair hatırlamaları ve yaşama tutunma biçimleri kaydedilerek birer belgeye dönüştürüldü. Dersim, Osmanlı devleti için bir sorundu. Cumhuriyet Devleti de Dersim’i sorun görmeye devam etti/ediyor. Devletin tüm halkları Türkleştirme ve Sünni-İslamlaştırma politikası, yaklaşık 20 yıl (1926-1947) boyunca Dersim'de son derece planlı ve acımasızca uygulandı. Bu kitaba konu olan araştırma sürecinde, 1926 yılından itibaren uygulanmaya başlanan Şark Islahat Planı'nın 1947, hatta yer yer 1950 yılına kadar merkezi olarak uygulandığı çok net olarak görülmektedir. “Keşiş'in Torunları” bir bakıma devletin Dersim meselesi içinde özel bir “Dersimli Ermeniler”. Gündoğan bu çalışmayla okuru Dersim’in bir başka gerçekliğiyle buluşturuyor.

Kazım Gündoğan Tarih Vakfı’nda gerçekleştireceği konuşmada, kitabında izini sürdüğü tarihi gerçekleri yeniden ele alacak.

Türkiye’de Ermeniler: Soykırımsonrası Toplum, Siyaset ve Tarih , Talin Suciyan

Türkiye’de Ermeniler: Soykırımsonrası Toplum, Siyaset ve Tarih

Talin Suciyan

Varlığı ve yok edilmesi inkâr edilmiş olanın kaynaklarını kullanarak tarihçilik yapmaya çalışmak, kavramları ve kaynakları itibarı ile oldukça yeni bir alan. Üzerinde konuşacağımız The Armenians in Modern Turkey: Post-Genocide Society, Politics and History başlıklı kitapta, 1923 sonrası dönemi, hayatta kalan Ermenilerin tanıklıkları, gazete ve yıllıkları, Ermeni milli meclisinin kayıtları, raporları, diyaspora cemaatlerinin, yaşamış oldukları şehirler hakkında yayımladıkları kitaplar ve devlet arşivlerini bir arada kullanarak inceledim. Bu kitap, yok olmakta olan bir dilin hapsolduğu sessizliği şimdiki zamana getirmek, bu sessizlikle çalışmayı öğrenmek, kurban ve fail nesillerin inkâr habitusuyla bir arada yaşamını anlamaya çalışmak, “memleket” bilinen yerin tam bir ters yüz oluşla diasporaya dönüşmesi gibi meseleleri Türkiye tarihçiliğinin merkezine koymayı amaçlıyor.